Makat çatlağı (anal fissür), dışkılama sırasında ve sonrasında saatlerce sürebilen keskin, yanıcı bir ağrıya yol açar. Bu yüzden “hangi krem iyi gelir?” sorusu çok sık sorulur. Kısa cevap şudur: Tek bir “en iyi krem” yoktur. Doğru kremi çatlağın ne kadar süredir var olduğu, ağrının şiddeti ve sizin sağlık durumunuz belirler. Bu nedenle kremi hekim muayenesinden sonra seçmek gerekir.
Krem seçmeden önce tanı neden önemli?
Makatta ağrı ve kanamaya çatlak dışında hemoroid, apse, fistül ya da daha nadir başka hastalıklar da neden olabilir. Yanlış tanıyla seçilen krem şikâyeti geçirmez, gerçek sorunu da geciktirir. Çatlak ile hemoroid arasındaki farkları Makat çatlağı mı hemoroid mi? yazısında, hastalığın genel tablosunu ise Anal fissür nedir? yazısında bulabilirsiniz.
Ağrıyı azaltan kremler ile kası gevşeten kremler arasındaki fark
Makat çatlağında kullanılan kremler kabaca iki gruba ayrılır:
- Ağrıyı azaltan (lokal anestezik) kremler: Bölgeyi geçici olarak uyuşturur ve dışkılama sonrası ağrıyı hafifletir. Çatlağın iyileşmesini doğrudan sağlamaz.
- Makat kasını gevşeten kremler: Çatlakta makat kası (iç sfinkter) kasılı kalır ve bölgeye giden kan akışı azalır. Bu gruptaki reçeteli kremler kası gevşetir, kan akışını artırır ve çatlağın iyileşmesine yardımcı olur.
Kası gevşeten kremler reçeteyle ve hekim kontrolünde kullanılır. Hangisinin size uygun olduğuna, kullandığınız diğer ilaçlar ve sağlık durumunuz değerlendirilerek karar verilir.
Akut ve kronik çatlakta kremin yeri
- Akut (yeni) çatlak: Birkaç haftalık çatlakların önemli bir kısmı kabızlığın giderilmesi, lifli beslenme, ılık oturma banyosu ve gerekirse kremle iyileşir.
- Kronik (uzun süren) çatlak: Altı ila sekiz haftadan uzun süren, kenarları sertleşmiş ya da yanında deri çıkıntısı (meme) oluşmuş çatlaklarda kremin başarısı daha sınırlıdır. Bu durumda tedavi planı genişletilebilir.
Krem kullanırken dikkat edilmesi gerekenler
- Kremi hekimin önerdiği süre ve şekilde kullanın. Erken bırakmak çatlağın tekrar açılmasına yol açabilir.
- Kası gevşeten bazı kremler baş ağrısı, baş dönmesi ya da tansiyon düşüklüğü yapabilir. Böyle bir yan etki fark ederseniz hekiminize bildirin.
- Hemoroid için satılan, özellikle kortizon içeren kremleri uzun süre kendi başınıza kullanmayın. Bu kremler çatlağın iyileşmesini sağlamaz, uzun kullanımda deride incelmeye neden olabilir.
- Krem kullanımıyla ilgili genel bilgiler için Proktolog krem kullanımı yazısına bakabilirsiniz.
Dışkılama düzeni kremden daha az önemli değil
Krem ne kadar uygun olursa olsun, sert dışkı çatlağı her seferinde yeniden zorlar. İyileşmeyi destekleyen alışkanlıklar:
- Günde yeterli su içmek ve lifli gıdaları (sebze, meyve, tam tahıl) artırmak
- Gerekirse hekimin önerdiği lif takviyesi ya da dışkı yumuşatıcı kullanmak
- Tuvalette uzun süre oturmamak ve ıkınmamak
- Dışkılama sonrası 10–15 dakika ılık oturma banyosu yapmak
Krem yeterli olmazsa hangi seçenekler var?
Uygun kullanılan kreme rağmen çatlak iyileşmiyorsa ya da sık tekrarlıyorsa hekim başka seçenekleri değerlendirir. Bunlar arasında makat kasına botulinum toksini (botoks) uygulanması ve cerrahi tedavi (lateral internal sfinkterotomi) bulunur. Hangi yöntemin uygun olduğu muayene bulgularına göre belirlenir. Ameliyat sonrası dönem hakkında bilgi için Anal fissür ameliyatı sonrası iyileşme süreci yazısını okuyabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Makat çatlağı için en etkili krem hangisi?
Herkes için geçerli tek bir “en etkili krem” yoktur. Krem, çatlağın süresine, şikâyetlerinize ve sağlık durumunuza göre hekim tarafından seçilir.
Hemoroid kremi makat çatlağında kullanılır mı?
Hemoroid kremleri çatlağın iyileşmesini sağlamaz. Özellikle kortizonlu olanların uzun süre kendi başınıza kullanılması önerilmez.
Kreme rağmen ağrı sürerse ne yapmalıyım?
Kullanıma rağmen birkaç hafta içinde düzelme olmuyorsa kontrole gidin. Tanının yeniden değerlendirilmesi ya da farklı bir tedaviye geçilmesi gerekebilir.
