“Basurum patladı” ifadesi, makatta şişlik ya da ağrı yaşayan birçok kişinin aniden kanama fark ettiğinde kullandığı bir tanımdır. Bu bir tıbbi terim değildir ve farklı durumları anlatmak için kullanılabilir. Bu yazıda halk arasında ne kastedildiğini, kanamada ilk olarak ne yapılması gerektiğini ve hangi durumlarda vakit kaybetmeden doktora gidilmesi gerektiğini anlatıyoruz.
“Basur patlaması” halk arasında neyi anlatır?
Çoğu zaman şu durumlardan biri kastedilir:
- İçinde pıhtı oluşmuş, ağrılı bir dış hemoroidin (tromboze dış hemoroid) üzerindeki derinin açılarak kanaması
- İç hemoroidin dışkılama sırasında zorlanarak kanaması
- Makat çevresindeki bir şişliğin açılarak kan ya da iltihap akıtması
Sonuncusu hemoroid değil, makat apsesi olabilir. Bu yüzden “patlama” sözü tek başına tanı koymak için yeterli değildir. Hemoroid türleri için İç hemoroid ve dış tromboze hemoroid yazısına bakabilirsiniz.
Tromboze dış hemoroidde kanama neden olur?
Dış hemoroid içinde pıhtı oluştuğunda makat kenarında aniden sert, morumsu ve ağrılı bir şişlik belirir. Şişliğin üzerindeki deri gerilir ve bazen kendiliğinden açılır. Bu sırada pıhtı ve bir miktar kan dışarı çıkabilir. Basınç azaldığı için ağrı hafifleyebilir. Ancak ağrının azalması, bölgenin iyileştiği anlamına gelmez. Açılan yara enfeksiyon açısından takip edilmelidir.
Her makat kanaması hemoroid değildir
Makattan kan gelmesinin pek çok nedeni vardır: makat çatlağı, apse, fistül, polip, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kalın bağırsak tümörleri bunlardan bazılarıdır. Özellikle 40 yaş üstünde, ailede bağırsak kanseri öyküsü olanlarda ya da dışkılama alışkanlığı değişenlerde kanamanın nedeni mutlaka araştırılmalıdır. Ayrıntılar için Kolon kanseri belirtileri ve Makat çatlağı mı hemoroid mi? yazılarına bakın.
Kanama başladığında ilk ne yapılmalı?
Kanama az miktardaysa ve genel durumunuz iyiyse şu adımlar yardımcı olur:
- Temiz bir gazlı bez ya da pamukla birkaç dakika hafifçe bastırın. Az miktardaki kanamanın çoğu bu şekilde durur.
- Bölgeyi temiz tutun. Tuvalet sonrası suyla nazikçe temizleyin, sert kâğıtla ovmayın.
- Ilık oturma banyosu yapın. Günde birkaç kez 10–15 dakika rahatlatıcı olabilir.
- Kabızlığı önleyin. Bol su için, lifli beslenin ve tuvalette ıkınmayın.
- Muayene için randevu alın. Kanama dursa bile nedenin netleşmesi için birkaç gün içinde hekime görünün.
Şişliği sıkmak ya da delmek neden sakıncalı?
Makattaki şişliği iğne ya da başka bir aletle açmaya, sıkıp boşaltmaya çalışmayın. Bu bölge damardan zengindir ve müdahale kanamayı artırabilir. Steril olmayan müdahale ciddi enfeksiyona yol açabilir. Şişlik apse ise, evde açmaya çalışmak iltihabın yayılmasına neden olabilir. Pıhtının gerekiyorsa alınması, uygun koşullarda ve hekim tarafından yapılmalıdır.
Hangi durumlarda acile gidilmeli?
Aşağıdaki belirtilerden biri varsa beklemeden acil servise başvurun:
- Bastırmaya rağmen durmayan ya da yüksek miktarda kanama
- Baş dönmesi, bayılma hissi, çarpıntı, solukluk
- Siyah, katran renginde dışkı
- Ateş, titreme ya da hızla artan ağrı ve şişlik
- Kan sulandırıcı ya da pıhtılaşmayı etkileyen bir ilaç kullanırken kanama olması
Kan sulandırıcı kullanıyorsanız ilacınızı kendi başınıza bırakmayın. Bu kararı ilacı yazan hekiminizle birlikte verin.
Muayenede neler araştırılır?
Muayenede kanamanın kaynağı belirlenir: Tromboze hemoroid mi, iç hemoroid mi, çatlak ya da apse mi olduğuna bakılır. Gerekirse anoskopi yapılır. Yaş, aile öyküsü ve kanamanın özelliğine göre kolonoskopi istenebilir. Tedavi; bulguya göre ilaçlar, pıhtının alınması ya da hemoroid tedavilerini kapsayabilir. Genel bilgi için Hemoroid nedir? yazısını okuyabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Basur patlayınca kendiliğinden geçer mi?
Tromboze dış hemoroid açıldıktan sonra ağrı azalabilir ve yara zamanla iyileşebilir. Ancak kanamanın kaynağının doğru belirlenmesi ve enfeksiyon gelişmemesi için muayene önerilir.
Ağrının azalması iyileştiğim anlamına mı gelir?
Her zaman değil. Pıhtının boşalması basıncı azalttığı için ağrı hafifleyebilir, ancak açık yara ve altta yatan hemoroid devam eder.
Kan sulandırıcı kullanırken basur kanaması olursa ne yapmalıyım?
Kanama az bile olsa hekiminize haber verin. Yoğun ya da durmayan kanamada acile başvurun. İlacınızı kendi başınıza kesmeyin.
