Makatta şişlik, kaşıntı ya da tuvalette kan gören birçok kişinin ilk sorusu aynıdır: Hangi bölüme gitmeliyim? Basur (hemoroid) şüphesinde doğru adres Genel Cerrahi polikliniğidir. Proktoloji ise genel cerrahinin makat ve son bağırsak hastalıklarıyla ilgilenen alanıdır.
Basur şüphesinde hangi bölümden randevu alınır?
Hastanelerin randevu sistemlerinde genellikle “Proktoloji” adında ayrı bir bölüm bulunmaz. Basur, makat çatlağı (anal fissür), fistül, makat apsesi ve kıl dönmesi gibi şikâyetler için Genel Cerrahi bölümünden randevu alınır. Bazı hastanelerde bu hastalıklara odaklanan bir proktoloji birimi ya da bu alanda deneyimli bir genel cerrah bulunur.
Kaba bir yol haritası:
- Basur, makat çatlağı, fistül, apse, kıl dönmesi: Genel Cerrahi
- Uzun süren ishal, kabızlık ya da karın ağrısı ön plandaysa: Gastroenteroloji de değerlendirebilir
- Çocuklarda makat şikâyetleri: Çocuk Cerrahisi ya da çocuk doktoru
Genel cerrahi ile proktoloji arasındaki ilişki nedir?
Proktoloji, anal kanal ve rektum hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenir. Türkiye’de bu hastalıkların ameliyatlarını ve lazer gibi girişimsel tedavilerini genel cerrahlar yapar. Bu nedenle “proktoloji uzmanı” araması çoğu zaman proktoloji alanında deneyimli bir genel cerraha çıkar. Ayrıntılar için Proktolojinin kapsamı yazısına bakabilirsiniz.
Hangi şikâyetler muayene gerektirir?
Aşağıdaki durumlarda bekleyip krem denemek yerine muayene olmak gerekir:
- Tuvalette ya da tuvalet kâğıdında kan görmek
- Birkaç günde geçmeyen makat ağrısı, şişlik ya da ele gelen kitle
- Dışkılama alışkanlığında haftalardır süren değişiklik
- Makattan akıntı, iltihap ya da kötü koku
- Kremlere rağmen tekrarlayan kaşıntı
Makattan kanama her zaman basur demek değildir. Makat çatlağı, polip ya da bağırsak hastalıkları da kanama yapabilir. Farkları Makat çatlağı mı hemoroid mi? yazısında anlatıldı.
İlk muayenede neler yapılır?
Muayene genellikle birkaç dakika sürer ve çoğu zaman ağrısızdır:
- Şikâyetlerin dinlenmesi: Kanamanın rengi, ağrının zamanı, dışkılama düzeni ve kullandığınız ilaçlar sorulur.
- Gözle muayene: Dış hemoroid, çatlak, fistül ağzı ya da şişlik olup olmadığına bakılır.
- Parmakla muayene ve anoskopi: Gerekirse anal kanalın içi kısa bir aletle (anoskop) incelenir.
- İleri tetkik: Yaş, aile öyküsü ve kanamanın özelliğine göre hekim kolonoskopi isteyebilir. Bu her hastada gerekmez.
Randevu öncesinde nasıl hazırlanabilirsiniz?
Muayene için çoğu zaman özel bir hazırlık gerekmez. Yine de şunları not almak muayeneyi kolaylaştırır:
- Şikâyetin ne zamandır sürdüğü ve hangi durumlarda arttığı
- Kullandığınız ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar
- Daha önce denediğiniz krem ve tedaviler
- Ailede bağırsak hastalığı öyküsü
Hangi belirtilerde acile başvurulmalı?
Randevuyu beklemeden en yakın acil servise başvurun:
- Durmayan ya da yüksek miktarda kanama
- Kanamayla birlikte baş dönmesi, bayılma hissi, çarpıntı
- Siyah, katran renginde dışkı
- Makatta şiddetli ağrıyla birlikte ateş ya da hızla büyüyen şişlik
Sıkça Sorulan Sorular
Basur için genel cerrahiye mi gidilir?
Evet. Basur, makat çatlağı ve fistül gibi makat hastalıklarının tanı ve tedavisi Genel Cerrahi bölümünde yapılır.
Proktoloji randevusu bulamazsam ne yapmalıyım?
Genel Cerrahi’den randevu alın. Mümkünse proktoloji alanında deneyimli bir genel cerrahı tercih edin.
İlk muayenede mutlaka kolonoskopi gerekir mi?
Hayır. Kolonoskopi yaş, aile öyküsü ve kanamanın özelliğine göre hekimin kararıyla istenir.
